vrijdag 4 november 2011

De klokken van Veulen door Jean Nossin

De toren van Veulen herbergt klokken van in de middeleeuwen. Deze klokken dienden om de Veulenaren bijeen te roepen voor hun kerkdiensten maar ook om het volk samen te roepen wanneer er belangrijke gebeurtenissen dienden openbaar gemaakt.

Kanunnnik Daris schrijft over Veulen in de "Privilegies van de dorpsheer" :

" .......

Item, die ondersaeten syn schuldig op den jaergedinge consamentlycken te sweeren dese hoogheyt te vermeerderen en niet te verminderen, den clockslaeg gehoorsaam te syn, soo dick en menigwerfven sulx sal geschieden, op pene van seven schellingen."

(..... aldus zijn de onderdanen gehouden op het jaargeding te zweren het bezit te vergroten en niet te verminderen, gehoorzaam te zijn aan de oproep van de klok, hoe dikwijls dit ook moge gebeuren, op straffe van zeven schillingen.)

Alleen de meer recente geschiedenis van de klokken van Veulen kon tot op dit ogenblik achterhaald worden hoewel de sterke klokkentoren met zijn drie klokkencompartimenten er staat sinds de 15de eeuw.

In ieder geval waren er in de toren drie klokken :

De dikke klok van 590 kg., toegewijd aan de H.Maagd en gegoten in 1835 door de Tongerse broers J.en A. Gaulard, klokkengie­ters onder het bewind van de paardrijdende pastoor Jan SMETS,­ afkomstig uit Riksingen en in Veulen benoemd van 1828 tot 1841.

De middenklok van 475 kg., toegewijd aan de H.Moeder Anna

"Matri Annae devotionis spiritu pii Foloniensis consecrant."

Ze is uit 1818 en werd er geplaatst als tweede klok onder het bewind van pastoor Petrus CLERINX uit Kerkom die in dat jaar in Veulen werd aangesteld.

De kleine klok van 320 kg., toegewijd aan St.Franciscus Hier­onymus, tweede patroon van de parochie. "Communitatis et consulis labore refundor" - vertaald betekent dit dat ze door de inspanningen van gemeenschap en haar bestuur in 1818 werd gesmolten en hergoten.

Dat er voordien reeds een klok of klokken waren is zeker. Alleen weten we niet waar die naartoe zijn of wat ermee gebeurde. Werden de oorspronkelijke klokken tijdens de franse bezetting van 1798-1801 geroofd, zoals zoveel andere klokken, of waren ze versleten ?

Uit de archieven (geschriften van pastoor Porta) putten we dat er een nieuwe klok werd gemaakt onder pastoor pastoor Richard KNAPEN. Deze priester was afkomstig uit Gutschoven en volgde in Veulen zijn heeroom op. Hij was er pastoor van 1758 tot 1801. Deze "nieuwe" klok werd gewijd op 27 september 1762 en had graaf Mercy (de toen levende en heersende graaf Flori­mond Claude Charles de Mercy 1727-1794) als peter. Volgens Pastoor Porta droeg deze klok de tekst :"Comitatis & consulis labore resplendor". Is het deze klok die volgens volksoverleving in Veulen op de "veertienbunder" werd gegoten ? Meer dan waar­schijnlijk is zij ook de klok die in 1818 werd hergo­ten in de voornoemde kleine St.-Francis­cus Hieronymusklok en vandaar dan het opschrift krijgt "Comitatis et consulis labore refundor"

In ieder geval sinds ze er samen hingen verkondigden ze over Veulen alle blijdschap en droefenis.

Typisch voor Veulen was het "Bambeiren" van de klokken op de vooravond van grote feestelijkheden zoals de grote "Half-oogst"-kermis.

Bij rouw kon men zelfs aan de wijze en volgorde waarop de klokken geluid werden weten of er een vrouw dan wel een man gestorven was.

Dit duurde zo voort tot de ongeluksdag van 14 juli 1943. Het was een woensdag en om 10 uur was er nog een begrafenis­dienst voor Godfried Smolders. Toen de dienst ten einde was vielen een 15-tal mannen de kerk binnen om de klokken uit de toren te halen. Het waren meestal mannen uit de streek van Tongeren. Zij werkten in opdracht van de firma Van Campenhout uit Antwerpen onder leiding van een zekere Albert Franken. Zij kropen in de kerktoren en braken het kruis uit de galmgaten. Betrekkelijk korte tijd daarna werden twee klokken op het kerkhof neergelaten. Het waren de dikke "­O.L.Vrouw Half-Oogstklok " uit 1835, 590 kg zwaar, en de oude kleine "­St.Franciscus"-klok, 330 kg. zwaar, de oudste klok die in 1818 werd gesmol­ten en hergoten. De middelste "Moeder An­na"-klok uit 1818 lieten ze gelukkig­ hangen.

De beide afgehaalde klokken bleven enkele dagen op het kerkhof liggen. Ze werden onder grote volkstoeloop met bloemen ver­sierd en met het opschrift :

"Wie met klokken schiet,wint de oor­log niet !".

Dit opschrift verdween tamelijk snel... w­erd vervangen en verdween opnieuw... Ook werden er plannen gesmeed om met paard en kar de klokken 's nachts weg te halen en ze elders te gaan verstoppen. In die nachten van 1943 was het echter erg gevaar­lijk om met paard en kar op stap te gaan. De toegang tot het kerkhof was niet zo gemakkelijk. Bovendien was het wegslepen van zulke zware klokken van het kerkhof niet met een paar man te doen en...er een publiek geheim van maken was echt te gevaarlijk.

De klokken werden in opdracht van de Duitsers weggehaald en vermoedelijk gesmolten want later kon men ze nergens in de Duitse depots meer terugvinden.

In 1950, het vijfhonderdste bestaansjaar van de parochie Veulen als zelfstandige parochie, werd begonnen met plannen voor twee nieuwe vervangende klokken bij de firma Michiels te Doornik. Een grote klok "De O.L.Vrouw"-klok zou 579 kg wegen en de kleine "St-Franciscus"-klok 330 kg. De ganse parochie hielp mee en steunlijsten werden geopend om dit alles te bekostigen. Het volk van Veulen hield van zijn klokken en met de steun van de bekomen oorlogsschade werden in 1952 de klokken gewijd en in de toren opgehangen.

In 1952 kon op de vooravond van de "toen-nog-grote" Half-oogst-kermis opnieuw het feeste­lijk "bambeiren" over Veulen weerklinken. Dit was echter de laatste maal want in februari 1953 werden de klokken van Veulen als eerste in de provincie Limburg door de Leuvense firma Clock-O-Matic van een elek­trisch luidsysteem voorzien. Jarenlang luidden opnieuw deze klokken en hun geschiedenis verdween stilletjes in de duister­nis van het geheugen der moderne tijden. Slechts enkele oudere mensen herinneren zich nog vage details.

In het jaar 1970 begaf het de oude trouwe Moeder Anna-klok. Onder de aanhoudende inslag van de elektri­sche klepel liep zij een barst op van dertig centimeter en was daarmee voor het luiden afgeschreven. Bijna symbolisch zou men kunnen zegen dat zij tegelijk haar stem verloor met verlies van de onaf­hanke­lijkheid van haar dorp Veulen dat ook in 1970 bij Heers werd aangehecht.

Met pastoor Thonon, de Veulense verenigingen en alle trouwe Veulenaren werd nu alles in het werk gesteld om deze Moeder Anna-klok te vervangen en dit zonder haar te verliezen. Het smelten van de oude klok is wegens de huidige andere lege­ringssamenstellingen niet meer interes­sant en als herinnering aan die goede oude klok staat ze beneden in de kerk voor de preekstoel als monu­mentje opgesteld. Alleszins een gepaste plaats ter herin­nering en eerbe­toon aan de klokkenge­schiedenis van Veulen.

Onze nieuwe klok die op 15 augustus 1998 door de hulpbisschaop van Hasselt, Monseigneur Patrick Hoogmartens werd gewijd kreeg de naam ANNA II. Alles werd in het werk gesteld om via collec­ties, activi­teiten en steun bij de Veulenaren de nodige gelden bijeen te krijgen deze nieuwe klok te bekostigen.

Ook de Veulenaren die reeds lang elders wonen voelden zich met hart en ziel aan alles omheen hun kerk verbonden en gaven mild voor onze klok. Zelfs een Veulense aannemer deed al het uitbraakwerk en de herstelwerk van de galmgaten volledig gratis.

Op het bisdom werd een bijzondere rekening geopend waarop de getrouwe Veulenaren, inwijkelingen, uitgewekenen en moge­lijke sympathisanten hun bijdrage konden storten. Het opzet lukte wonderwel en op de korte tijd van Kerstmis 1997 tot 15 augustus 1998 werd het bedrag van 314.000 frank volledig bijeengegaard zonder één frank subsidie.

De wijdingsplechtigheid was imposant en gans het dorp Veulen nam het meter-en peterschap van deze nieuwe klok op zich. Een aangename receptie na de wijding deed de fiere en gelukkige Veulenaren nog even nagenieten van het mooie feest.

Toch jammer dat voor deze gelegenheid noch de burgemeester van de gemeente Heers, noch de 1e Schepen, noch de gemeentesecre­taris zich van een familiefeestje even konden vrijmaken om aan de Veulenaren en hun klok hun sympathie te komen betuigen.

Sinds 17 augustus 1998 hangt de nieuwe klok "Anna II" nu in de toren. Zij weegt 205 Kgr; is 70 cm hoog en heeft een basis­breedte van 693 mm. en heeft re2 als toon. Zij werd op bestel­ling bij de firma "Clock-O-Matic" uit Holsbeek gegoten door de Koninklijke klokkengieter EISBOUTS uit Asten in Nederland. Zij draagt als opschrift : " Mijn naam is ANNA II. Mijn stem galmt in vreugde, droefenis en blijdschap over Veulen dank zij het vrome volk en de inzet van pastoor Thonon."

16.09.1998 :

Jean NOSSIN,

Secretaris Kerkfabriek.

Teksten van Jean Nossin

Sorry, zuster Godwine, maar je zult nog even moeten wachten op het verslag over de lezing van gisteren! Ik kreeg vandaag immers de volgende monografie van de hand van Jan Gerits aan om zo snel mogelijk na te lezen; en enkele teksten over Veulen van lid van Heemkunde Groot Heers Jean Nossin die ik graag voor het nageslacht wil bewaard zien. Ik ga die laatste teksten dus eerst hier publiceren. De monografie wordt na nalezing en lay-out binnenkort in boekvorm uitgegeven door de KVLS.

Mijn volgende posten zullen dus de teksten van Jean Nossin zijn.

donderdag 3 november 2011

Wat ons niet verteld wordt

Vlak voor het slapen gaan kreeg ik een mail binnen van een kennis: Fernand Haesbrouck.

Ik kopieer hem hieronder, met dezelfde verbazing als ik zo lang heb tegenover “medicijnmannen van deze tijd”:

“Net als Rilatine hoort Champix chemisch tot de cocaïnegroep van psychotica, die het zenuwstelsel
onklaar maken, door neuronen te verwoesten, daardoor depressies, zelfmoorden en agressie doen
ontstaan, sterfgevallen en dementie veroorzaken, omdat het bloedvatenstelsel chronisch dichtgeklapt
wordt gehouden.
Dit is wat daarover medisch bekend zou moeten zijn.
Maar medisch telt alleen de positieve evidentie.
Vandaar dat geneeskunde geen wetenschappelijke studie meer is, omdat het wetenschappelijk element
in de studie geneeskunde al een hele poos ontbreekt.
Men is van “wetenschappelijk bewijs” overgestapt naar de term “evidence-based” wat dat laatste ook
moge betekenen.
Geneeskunde werd op die manier eerder een aaneenschakeling of bundeling van op ervaring
gebaseerde wetenswaardigheden – een soort van collectieve anekdotes – dan van wetenschappelijk
bewezen feiten en kennis.
Dit bevestigt onder andere het niet kunnen stellen van een diagnose ADHD door artsen en het niet
kunnen of willen begrijpen van wetenschappelijk aangedragen bevindingen.
Evidentie leerde in 2006 dat het instellen van een cocaïnetoxicomanie een nicotinetoxicomanie kan
verdringen.
Net zoals eerder met Rilatine werd aangetoond dat een gelijkaardige cocaïnetoxicomanie bij de komende
generaties, syndicaal, een pedagogisch comfort kan tot stand brengen.
En omdat het hebben van kennis over het werkingsmechanisme van cocaïne-psychotica als een
vervelende bijkomstigheid werd 'ervaren' (een negatieve evidentie), stelt de wetenschap voortaan dat
niemand nog hoeft te weten hoe die dingen werken.
Van zodra in de maatschappij negatieve evidenties de positieve evidentie dreigen te verdrukken, zorgen
zowel Lareb en FDA ervoor dat de respectievelijke websites, waar een en ander raadpleegbaar wordt
gemaakt, dringend aan een technische verbouwing toe zijn, waardoor (zogezegd) tijdelijk (sommige)
informatie verdwijnt.
Lees de evidenties daarover in de nieuwsbrieven 387, 410 en 419.
Statistieken over positieve evidenties zijn bovendien perfect maakbaar door bedrijven die instaan voor
mindcontrol of populatiecontrole.
Bemerk hoe venlafaxine (Efexor), dat chemisch een amfetamine is, in de EBM-geneeskunde kan ingezet
worden tegen droefheid, PTSD, PDS, vermeende angsten, opvliegers, menopauzaal blozen en zelfs als
een begeleidende therapie bij borstkanker.
Bijna zelfs zoals theoretisch een fopspeen risicoloos zou kunnen gebruikt worden bij het echte opvoeden
van aankomende nieuwe generaties, ware het niet dat Rilatine therapeutisch toch meer aanzien geniet en
meer opbrengt.”

Onverwachts bezoek aan zuster Godwine en overdreven haast

Deze avond kregen we Nany (mijn moeder dus), Roger en Lily Beeckman én broeder Leo Thijs, vriend van Beeckman en prior van de orde van de Tempeliers, te eten. Daarna zou broeder Leo immers een uiteenzetting geven over de Tempeliers (meer specifiek over de orde OSMTH) voor Heemkunde Groot Heers.

Toen ik deze middag klaar was met koken, besloten Roger en ik onze dagelijkse wandeling te maken in Borgloon. Daar stond naast de bibliotheek een eigenaardige houten constructie (misschien een modern kunstwerk?) die ik wel leuk vond. Trappen en gangetjes, die ons brachten tot boven op de burchtgracht.
En terwijl we daarna verder wandelden in het mooie stadje, rinkelde ineens mijn smartphone. Nany. Ik wist dat zij en de Beeckmans naar zuster Godwine gingen voor ze naar ons zouden komen. Van in dat klooster belde mijn moeder: wanneer wij eindelijk afkwamen? Ze zaten op ons te wachten om de taart aan te snijden. Wij waren nooit zinnens geweest vandaag naar zuster Godwine te gaan, maar blijkbaar was zij er wel van overtuigd dat als Nany, Roger en Lily kwamen, wij ook van de partij zouden zijn. Nany gaf me zuster Godwine door die zo fel aandrong dat we even naar Sint-Truiden reden, Roger en ik. Gelukkig was mijn eten al klaar, wat je niet kon zeggen van onszelf; Roger moest nog een douche nemen en zich scheren, ik moest alleen nog andere kleren aantrekken (van dat koken zat ik onder de vlekken).

We aten taart, praatten over Irène zaliger (van wie een foto troonde op de tafel, naast een brandende kaars), en Roger Beeckman vertelde wat over de Tempeliers. Ik beloofde deze avond een relaas te schrijven over de lezing en dat aan zuster Godwine te bezorgen. We moeten immers binnenkort nog eens naar haar, want ze heeft me een boek geleend. En dan was het echt tijd voor Roger en mij om naar huis te rijden. Hij ging een douche nemen enzovoort en ik trok heel snel andere kleren aan. Ik kwam net weer beneden toen onze vrienden en mijn moeder aanbelden, met een lekkere fles  wijn. Zij waren immers iets langer bij zuster Godwine gebleven. We dronken Oloroso, wisselden nieuwsjes uit, en toen belde Leo Thijs aan. Ik wist dat hij ongeveer van mijn leeftijd is, en verwachtte (eigenaardig genoeg Glimlach) dus een al vrij oude man!  Maar nee, het was een nog jonge man die ik ons salon binnenleidde! Glimlach

We aten van mijn eenvoudige gerechtjes (broccolisoep, gegratineerde venkel en een minikaasschotel) en vertrokken al snel naar ons lokaal in Heks.

Waar, terwijl de mensen begonnen binnen te stromen, Leo zijn zaken klaarzette, Roger (de mijne dus) nog even een babbeltje had met de secretaris Tony. En ineens zei Roger tegen mij: ‘Zeg, is dat de nieuwe mode, je T-shirt binnenste buiten aantrekken?’

Ik bekeek mezelf: inderdaad, in mijn haast had ik mijn T-shirt binnenste buiten aangetrokken. En zeggen dat thuis niemand dat had opgemerkt!Glimlach

Ik ben dat snel gaan in orde brengen op het toilet!

En dan volgde een heel interessante lezing, maar sorry, zuster Godwine, daar vertel ik morgen over! Het was immers over 23 uur toen we eindelijk naar huis reden!

Enkele foto’s van de avond (nadat ik mijn corsage had in orde gebracht):

Voordracht van Leo Thys over de Tempeliers en de moderne Tempeliersorde

Voordracht van Leo Thys over de Tempeliers en de moderne Tempeliersorde

Voordracht van Leo Thys over de Tempeliers en de moderne Tempeliersorde Foto’s Roger

O ja, en Nestor Renwa was daar ook: zo kon ik hem eindelijk voorstellen aan mijn moeder. In feite is zij zijn aangetrouwde achternicht!

woensdag 2 november 2011

Herfst op de grens van Borgloon en Broekom

Ik moest vandaag een Limburgse monografie en een Oostland (uitgaven van de KVLS) posten. Maar op de post in Heers was het zo druk (tja, de postkantoren zijn vier dagen gesloten geweest: wat een service!) dat we naar Borgloon reden, waar we dan meteen ook enkele spullen zouden kopen in de Aldi.

Op de grens van Broekom en Borgloon parkeerde Roger onze Subaru. Hij wilde eindelijk wel eens van dichtbij gaan kijken naar een huis dat gerenoveerd wordt. Kranen en machines fascineren hem immers (en met reden).

PB020168 Foto Roger

Hier versperde de kraan de Romeinse kassei, maar via de berm zijn we toch die weg verder ingewandeld. Een beetje verder ontdekten we een poort naar een hoogstam perenplantage waar een tafel en banken uitnodigden voor een picknick. Hebben veel toeristen daar gebruik van gemaakt deze zomer? We picknickten niet, maar liepen wel wat rond in de wei vol met koeienvlaaien, en raapten enkele gevallen peren op. Ook vonden we er een heel bijzonder vogelkastje.

Voor welke vogels is deze nestkast bedoeld? Foto Roger

En vroegen ons af voor welke specifieke vogel dat bedoeld was.

Daarna stapten we verder. Het was rustig, stil, heel sereen. In de verte zag je de kerk van Borgloon, die van Hendrieken en het kasteel waarin mijn nu overleden cursiste Chantal had geleefd. Maar van dat alles maakte Roger geen foto’s. Ik ook niet, want gisteren heb ik weer gemerkt dat Rogers foto’s veel mooier zijn dan de mijne, en dat de foto’s die ik maak veel minder intense kleuren hebben dan de kiekjes van Roger. Roger beweerde dat daaraan kan verholpen worden door een paar regelingen op mijn (van hem geërfd) fototoestel, en deze avond vertelt hij me dat hij daar ondertussen voor gezorgd heeft.

Weide met picnictafel opengesteld voor het publiek Foto Roger

Ik vond de wandeling zo zalig, genoot zo fel van de rust en het landschap dat ik geregeld even halt hield om nog meer te genieten.  Roger vroeg dan telkens waarom ik niet verder marcheerde! Alsof hij niet geraden had dat ik weer een mystiek gevoel kreeg! Glimlach 

We merkten dat er hagen waren aangeplant rond de meeste plantages. Roger vroeg zich af welke struiken daarvoor gebruikt werden, vond een plantje dat al (nog?) blaadjes had en zei me: ‘Els!’.

Els geplant rond een plantage Foto Roger

Terwijl we terug naar de auto stapten langs de steenweg Borgloon-Heers, kwamen we een reisbureau tegen dat we al vaker onderweg hadden opgemerkt. Maar nu zagen we dat het tevens een “auberge” is. Straks ga ik naar die URL surfen!

PB020172 Foto Roger

Daarna reden we verder naar Borgloon, postten de boekjes en deden onze boodschappen.

En deze avond vond ik een mailtje van Elvira: Elena heeft veel koorts gemaakt tussen zondag en gisteren. Volgens de dokter werd ze aangevallen door een virus. Tja, dat hoorde ik ook altijd toen onze “kindjes” vroeger koorts hadden! Glimlach Gelukkig gaat het vandaag veel beter met onze kleine meid! Die opstootjes van koorts zijn heel normaal bij baby’s, alleen jammer dat het juist tijdens Elvira haar “herfstvakantie” gebeurde. Of misschien gelukkig dat het nu gebeurde, want anders hadden Geert en Elvira weer moeten zoeken naar een oppas. Een ziek kind breng je immers niet naar de onthaalmoeder. Was ik dan toch niet zo verkeerd toen ik destijds koos om voor de kinderen thuis te blijven?

dinsdag 1 november 2011

Viennoiserie

Ze zijn duur, croissants en andere “koffiekoeken”, zoals men ze in Antwerpen noemt! In Frankrijk hoort een croissant niet bij de Viennoiserie (hoewel croissants in Wenen werden “uitgevonden”), maar wel alle zoete bakkerijproducten. Die in Antwerpen dan weer “koffiekoeken” worden genoemd.

Nadat Roger me deze avond het filmpje waar de link hieronder naar voert had doorgestuurd, begreep ik pas dat zulke verwennerijen eigenlijk niet zo duur zijn, gezien het lange productieproces!

http://www.wimp.com/howcroissants/

Borgloon en herfst in Mettekoven

We gingen vandaag heel even naar het kerkhof van Gutschoven (waar Rogers grootouders van vaderskant liggen) en van Borgloon (naar het graf van zijn grootouders van moederskant). Hoewel het al vrij laat na de middag was, liep er nog veel volk rond. Daarna wandelden we even rond in Borgloon.

Borgloon, Abeelplein 15: Café Victoria Foto Roger

Waar de lucht na een poosje betrok. We reden dan naar Mettekoven (en onderweg scheen de zon weer) waar op het terras van het enige café vrij veel volk zat. Eigenaardig, want zo warm was het niet meer: rond de 14°C in de schaduw. Allemaal rokers?

Maar wij wilden geen pint drinken, wel nog even wandelen. Voor we de velden in trokken merkten we dat in de boerderij naast het café spruitjes in containers werden geladen:

Spruitjesoogst in Mettekoven

Spruitjesoogst in Mettekoven Foto’s Roger

En dan trokken we het veld in. Ik zou eigenlijk eerder moeten zeggen: “de velden, plantages, weiden en bosjes in”. En daar kwam ik helemaal tot rust dankzij de stilte (onderstreept door nu en dan het gekwaak van een verre eend), de geuren en de mooie herfstkleuren. Eerst scheen de zon nog, maar weldra kwamen er veel wolken opzetten (en deze avond heeft het geregend), maar dat vond ik niet erg omdat ze de herfsttinten nog meer tot hun recht deden komen. De uitkijktoren die onlangs was ingestort, werd blijkbaar verwijderd.

IMG_1349

IMG_1350 Eigen foto’s

Koolzaadveld

Koolzaadveld

Mettekoven: ezels hebben paadjes gemaakt

Mettekoven: de uitkijktoren is verwijderd na de instorting Foto’s Roger