Onze Lieve Heer begrijpt geen Vlaams (38)

Naar Limburg

Roger heeft het geluk gehad heel jong op "brugpensioen" te kunnen gaan. Terwijl ik het woord opschrijf, ben ik me ervan bewust dat Nederlanders dat "overgangspensioen" noemen! Waarom "brugpensioen" niet opnemen in de standaardtaal? Dat klinkt toch mooier?

Kort na dat op "brugpensioen" gaan, toen de kinderen alle drie aan universiteitsstudies toe waren en dus "op kot" zouden gaan, verhuisden wij naar Limburg, naar Roger zijn geboortestreek Haspengouw.
Hier werd ik dagelijks geconfronteerd met weer een andere tongval. Maar, wat mij wel opviel, was dat ondanks het zangerige accent van mijn nieuwe buren, ik bijna nooit te maken kreeg met echt dialect. Tenminste niet wanneer de mensen tegen mij spraken. Onder elkaar hoorde ik ze soms andere woorden gebruiken dan ik gewend was, maar telkens vroegen ze mij dan of ik ze wel begreep. Wat een contrast met Antwerpen!

Ik vernam dat de gemeente iemand zocht om Nederlandse les te geven aan inwijkelingen en ik stelde mijn kandidatuur. Zo kwam het dat ik vanaf het eerste jaar dat we in Haspengouw woonden twee avonden per week les gaf aan volwassenen en kinderen: Walen, Russen, Albanezen, Indiërs, enzovoort. Ik probeerde al die cursisten standaard Nederlands te leren, en liet ze zelfs spreken met "jij" en "jou" (wat ik dus zelf nooit deed in de omgangstaal, ik bleef immers halsstarrig vasthouden aan het Vlaamse "gij" en "u"). In feite, dacht ik, zou die vorm in deze regio geen probleem mogen betekenen, vermits Limburgers niet de Vlaamse "gij" en "u" gebruiken. Dat was rekenen zonder de stijgende invloed van het zogenaamde verkavelings-Vlaams dat ze op radio en televisie hoorden: 'Ja, maar mijn baas zegt het anders!' wierpen mijn cursisten, tenminste degene die al aan het werk waren, vaak op.

Weer viel het mij op hoe moeilijk Franstaligen het hadden om onze klanken uit te spreken. Echt, hun klankrepertorium blijkt veel minder breed dan dat van de anderen (Russen en Albanezen deden het prima)! Meteen begreep ik waarom ik zelf zo veel moeite heb om Engels te spreken. Ook de Nederlandstalige zinsvorming is veel moeilijker dan de Franse, dat was me al meteen opgevallen toen ik deze taal opnieuw begon te leren. En die inversies en gescheiden werkwoorddelen aanleren aan Franstaligen was geen sinecure!

Ook hadden die mensen alle moeite van de wereld om afstand te nemen van sommige van hun eigen begrippen. Eens had ik het verschil tussen "familie" en "gezin" uitgelegd. Dat wilde er maar niet ingaan bij een groepje Franssprekenden: een vrouw met haar vriend, haar twee dochters en haar kleinzoon. Tja, in het Frans bestaat er dan ook maar één woord voor de twee begrippen! Tenzij je gaat werken met het meervoudswoord "parents" (dat nu eens "ouders" en dan weer "verwanten" betekent).

Ik keek hier (in Limburg dus) naar de serie "Katarakt" die zich grotendeels in onze nieuwe gemeente afspeelt. En toen was ik echt getuige van de verspreiding van het (Antwerps) verkavelings-Vlaams over heel Vlaanderen. Roger heeft de eerste aflevering zelfs niet willen uitkijken, omdat hij al meteen gehinderd werd door de gehanteerde taal. Daarin moest ik hem wel gelijk geven: die "taal" werd hier in Limburg immers (nog) niet (constant) gebruikt. Integendeel, de meeste mensen spraken AN, met weinig accent maar soms wel met een typische intonatie. En als ze thuis nog dialect spreken, is het zeker geen Brabants.

Waarom heeft men in de serie niet geopteerd voor dit soort Nederlands? Te moeilijk om aan te leren voor de meestal uit het Antwerpse afkomstige acteurs?

Onze Lieve Heer begrijpt geen Vlaams (37)

Ik weet het, het is ontzettend lang geleden dat dit nog eens aan bod kwam. Ik had het te druk natuurlijk, maar ook: het lijkt niet heel veel mensen te interesseren. Vandaag was echter een bijzonder rustige, weer regenachtige, dag, en daarom voor de enkele bezoekers die ooit wel naar het vervolg hebben gevraagd:

Een correcte taal hanteren

Een zo correct mogelijke spelling lijkt me heel belangrijk. Ik zeg “zo correct mogelijk” want sinds voor het Nederlands de spelling ongeveer om de tien jaar wordt aangepast, lijkt het me zelfs voor een Germanist moeilijk om te volgen. Als je jarenlang “produKten” hebt geïmporteerd en dan ineens, van het ene jaar op het andere, “produCten” moet exporteren, is de overgang niet vanzelfsprekend. Als je altijd “pannekoeken” bakte voor je kinderen en ineens moeten ze “panneNkoeken” eten, dan sta je als moeder toch even versteld, niet?

Dat soort fouten vind ik dus niet zo erg. Maar wel DT-fouten, foute zinsconstructies, en, jawel, zeker in een Vlaamse tekst, de verwarring tussen “jij, jou, jouw” en “gij, u en uw”.

Ik heb opgemerkt dat heel veel mensen de DT-regel maar niet kunnen onthouden. Mij lijkt het de gemakkelijkste grammaticaregel die ik ooit leerde.

Hebben Vlamingen (ik weet niet hoe het zit met Nederlanders, maar als ik op fora van het Internet mag voortgaan, schrijven ze nog meer fouten dan wij) echt niet geleerd logisch te redeneren?

Nu, om helemaal eerlijk te zijn, de meeste Franstaligen doen het ook niet zo goed meer op fora, Facebook enzovoort. Daar lees ik ook geregeld zaken als “Vous désirer me contacté?” voor “Vous désirez me contacter?”.  Of nog “Pour évitez une grippe…” waar moet staan “pour éviter une grippe”. Fouten die er op wijzen dat veel mensen niet doorhebben hoe een taal functioneert!

Dialect, of eerder door dialect gekleurd Nederlands, duikt hier ook steeds vaker op in reclame op tv of radio, in tv-series. Ik heb er gemengde gevoelens bij: het is pittoresk, maar het helpt (leert) de mensen niet correct Nederlands spreken.

Franstalige intellectuelen hechten in principe veel belang aan een correcte taal en die houding mis ik in Vlaanderen.

Hoe vaak hoor ik tegenwoordig weer zeggen (zelfs door zogenaamde intellectuelen én op de radio!): ‘Voor te overleven moet een mens werken’ en ‘Men moet werken om de kost’; of nog, en dan vooral  sinds we  in Limburg wonen: ‘Hij woont langs mij’ of ‘Hoe laat komt ge mij uithalen?’. En natuurlijk hoor ik steeds vaker in een reclametekst: ‘Zijde klaar?’ (ben je klaar?) zoals dat in Antwerpen  (en dus tegenwoordig in verkavelings-Vlaams) klinkt.

In plaats van verder te evolueren naar AN, lijken Vlamingen steeds meer op te schuiven naar die tussentaal (‘verkavelings-Vlaams’). Jammer!

Eindelijk boodschappen gedaan!

Weer regen vandaag, praktisch de hele dag!

Tijdens onze inkopen van vorige zaterdag kochten we alleen wat nodig was voor de vissoep die ik als eerste gerecht zou klaarmaken voor onze familiereünie (de afspraak met Kerstmis is dat mijn broer, zus en ik elk één gerecht klaarmaken). Roger en ik wilden toen immers zo snel mogelijk van die boodschappen af zijn, zo druk was het in de winkels.

Dus was het vandaag hoog tijd voor echte boodschappen. Die we deden bij Aldi en Colruyt in Sint-Truiden.

In de twee winkels viel me hetzelfde gezelschap op: een autochtone, vrij jonge en enthousiaste vrouw met een vijftal jonge allochtonen. Ze vertelde haar “mannen” over de aangeboden spijzen, legde hen constant van alles uit, en de jongelingen volgden haar gedwee.

Ik vroeg me af of ze misschien een medewerkster was van Fedasil in Sint-Truiden, en misschien zelfs een leerkracht Nederlands? Want haar manier van doen deed me ten eerste denken aan een lesgeefster (die fel op haar leek) van de provincie die ik ooit heb geobserveerd door een half openstaande deur toen ik zelf “Nederlandse initiatie” gaf op de gemeente, en ten tweede aan wat ik zelf deed met mijn cursisten: de lessen aanpassen aan heel praktische, alledaagse zaken, en liefst “op de juiste plek” in plaats van in een leslokaal.

Ik zou mezelf niet zijn als ik die vrouw en haar gevolg niet de hele tijd – zo onopvallend mogelijk - had geobserveerd. Als ze is wat ik vermoed, deed ze dat perfect! De jonge mannen die haar volgden, spraken al heel goed Nederlands. En zij gaf haar uitleg heel gericht, terwijl ze hen terloops iets nieuws aanleerde.

Ik bleef aan haar denken en heb deze avond (na onze mosselmaaltijd, wat betekent dat Roger heeft gekookt) even gegoogeld naar “Fedasil Sint-Truiden”.

Amai (zeggen ze in Antwerpen): wat hebben de mensen het daar relatief goed! (volg de link hierboven en klik dan op “brochure Nederlands”).

Maar nergens las ik over lessen Nederlands (wat toch geen slecht idee zou zijn, niet?)!

Wie was die vrouw dan wel?

O ja, ik ga nog even de zogenaamde racistische toer op (al ben ik helemaal niet racistisch, dat kan Roger beamen), maar ik wil nog even opschrijven dat mijn moeder Nany het veel minder gemakkelijk heeft dan die asielzoekers! En dat lijkt me niet normaal!

Heel luie regendag!

Maar wat kan ik genieten van het niets doen! Nu, “niets”  is niet helemaal juist. Ik heb even met Nany gebeld, we hebben gelezen, genoten van de vele vogels op het terras (nadat we een hele tijd vreesden dat er geen enkele vogel op onze vetbollen zou afkomen, kregen ze vandaag plotseling het bezoek van merels, boomklevers, meesjes, mussen en roodborstjes), mails beantwoord, naar een aflevering van Star Trek gekeken (maar vond deze  niet zo denderend: het leek wel een verplichte anti-drugaflevering) en genoten van een hartverwarmend filmpje dat een vriendin mij opstuurde:

Kerstsfeer zoals ik me herinner!

 

Waarschijnlijk had mijn (Matadi-) vriendin door dat ik de sfeer uit onze kinderjaren miste?

En deze avond heb ik gekookt met wat ik in huis had (zelfs om boodschappen te doen, waren we te lui): tongfilets en courgette (met look en ui in olijfolie gegaard), met weer eens een mosterdsausje op basis van sojaroom. Je zou denken dat die zaken niet bij elkaar passen, maar niets is minder waar: het was heerlijk, zei ook Roger!

Eergisteren had ik voor één keer geluisterd naar de volledige Kerstboodschap van de koning van België en heb ik me er heel erg aan geërgerd. De kranten staan er vol van (heb ik vandaag gemerkt), dus ga ik mijn vredig gevoel niet op het spel zetten door er hier en nu nog eens op in te gaan!

Toch eventjes een echte Kerstsfeer!

Ik las vandaag nog even dit. Een Kerstmirakel?

Kerstavond

Gisteren vierden we Kerstmis bij mijn broertje en zijn vrouw Ingrid. Ik noem het liever een familiereünie, want ik mis de laatste tijd de spirituele en ook een beetje sprookjesachtige kerstsfeer uit mijn kinderjaren.

Ik heb echter genoten van ons samenzijn, van de lekkere dranken en spijzen, van de gesprekken en van de (soms hoog oplaaiende) discussies, vooral tussen onze jongens, van Elena die probeerde ieders naam na te zeggen. Telkens als ze een cadeautje kreeg (want er werden natuurlijk ook pakjes uitgedeeld), vroeg ze mij om dat te helpen openen. En vaak zei ze dan – tot ieders hilariteit - dat oma daarbij moest gaan zitten  ‘met (haar) dikke poep op (de) stoel’.

Ik moet hierbij uitleggen dat “poep” bij ons Vlamingen is wat in Nederland een “kont” wordt genoemd; en dat ik een poosje geleden, toen ze mij wilde laten zitten op een heel smal stoeltje van haar, zei dat ik daarvoor te dik ben. Het begrip “dikke buik” kende ze al, en ze vroeg me toen: ‘Oma dikke poep?’.

Op een zeker ogenblik reageerde Roger gisteren daarop plagend met: ‘Nu hoor je het eens van je eigen kleindochter!’. Ik weet dat ik geen dikke “poep” heb, dus kon ik daar smakelijk om lachen, maar toen de papa van Elena mij vertelde dat onze grote meid die uitdrukking tegenwoordig te pas en te onpas gebruikt (ze zegt soms zo maar in een winkel, als ze achter iemand staat: ‘dikke poep!’) voelde ik me toch lichtjes schuldig!

 Zeger, Geert, schoonbroer Paul, Anneke en Hendrik (foto Roger)

 Anneke en Hendrik (foto Roger)

 Nadia (dochter van mijn zus Bie) en Nany (foto Roger)

Zeger (foto Roger)

We werden bij mijn broertje en Ingrid allemaal aangenaam verrast door de nieuwe aanwinst in zijn gezinnetje: hun lieve hondje Louise!

 Stephanie en Nathalie (dochters van broertje en Ingrid) met Louise (foto Roger)

 Louise (foto Roger)

Dit jaar moest mijn zus een geschenk voor mij kopen. En het was weeral bingo! Ik kreeg een prachtig okerkleurig vest… dat toevallig perfect paste bij mijn eenvoudige outfit van die avond… en bij de okerkleurige sjaal (onlangs van onze dochter gekregen) die ik bijhad. Vest en sjaal werden geregeld aangetrokken om tussen de gerechten samen met Anneke, Hendrik, Bie, haar man Paul (en soms niet rokers die graag bij ons vertoefden) buiten een sigaret te gaan opsteken. Warmere kleding was niet nodig: de avond was ongelooflijk zacht.

 Een heel klein deel van het gezelschap: mijn broertje, Nadia, Anton en hun moeder Bie (foto Roger)

Roger en ik waren wel pas om 3:30 uur thuis. Terwijl het in het Antwerpse aan het regenen was, merkten we dat hier alles droog was.

Roger had, als goede chauffeur, praktisch niets gedronken en wilde thuis dus wel nog minstens één glaasje wijn drinken. Ik denk dat we pas rond 5 uur deze ochtend in bed lagen. Vandaag was dus een echt heel luie dag!

Regen en nog eens regen! Maar ook filmpjes en lectuur.

Toen ik deze ochtend opstond, regende het en nu ik bijna ga slapen, regent het nog steeds. Tussendoor heeft het niet opgehouden! In Matadi hield ik van de (vaak zeldzame) regen, maar hier word ik er mistroostig van! Roger houdt er nog minder van dan ik: van wandelen kwam weer niets op deze regenzondag.

Ik heb gestreken, gelezen (onder andere in een boek van Gerard Bodifée), gekookt en wensmails beantwoord: ik heb nog geen tijd gevonden om de met kerst gebruikelijke wenskaarten te schrijven en te versturen. Wat een geluk dat de meeste mensen tegenwoordig die postkaarten vervangen door een e-mail!

Roger heeft me ook een stukje doorgestuurd van een zekere PDW over Sanctorum.  En daarna wees hij mij op de geschiedenisfouten in de geschriften van die Sanctorum! Ik heb het allemaal opgezocht (geschiedenis is niet mijn sterkste vak!), en… Roger heeft gelijk!

Ik heb de dag verder gevuld met filmpjes kijken op You Tube. Onder andere gekeken (op VTM) naar mijn aangetrouwde nicht Pascale die leerde van Piet Huysentruit “Merveilleux” te bereiden (veel te zoet en te vet voor ons, dat wel, maar ik vond het leuk, en, Christophe, Nononc en Françoise, Pascale kwam heel natuurlijk en tof over! ). Oei, kozijn (neef in het AN) Christophe, ik bedenk pas dat jij niet houdt van de woorden “leuk” en “tof”! Ik bedoelde dus dat jouw vrouw echt lief overkwam!

Ik heb de dag beëindigd (na ons avondeten, een beetje verder lezen in Bodifée en weer mails van vrienden beantwoord te hebben) met te kijken naar nog een aflevering van Star Trek (die ik deze keer niet  zo goed vond).

Een doodgewone dag dus!